ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1682

سفرنامه شاردن ( فارسى )

شور و شوق و نواختن آلات موسيقى به پيشباز مىرفتند . به پشت چهارپايان غاشيه مىانداختند ، و به گردنشان زنگهاى خوش‌نوا مىآويختند ؛ و هنگامى كه صداى زنگها با بانگ شادى مردم به هم مىآويخت آواز مبهم و دلنوازى به گوش مىرسيد . ساكنان چند ده از قبول فرمان على قلى خان سرباز زدند ، اما وقتى مردم آن ديه‌ها از تنبيهى كه دربارهء اهالى اصفهانك معمول شده بود آگاه شدند سر تمكين فرود آوردند . اصفهانك از جمله شهركهاى اصفهان و در دو فرسنگى آنست و افزون بر چهار هزار خانوار در آن سكونت دارند . وقتى مأمور سردار با در دست داشتن حكم شاه وارد آن جا شد تا دويست كيسه گندم بگيرد ، مردم آن جا به تمرّد پرداختند و گفتند قحطى پايتخت ربطى به ما ندارد . ما كلّيهء مالياتها را پرداخته‌ايم ، و نبايد متحمل زيانهاى تازه بشويم ، و مجبور نيستيم غلّه يا آرد به پايتخت حمل كنيم . اگر آنان احتياج دارند بايد خودشان بيايند و بخرند و ببرند . مأمور به آنان ابلاغ كرد كه ارادهء شاه بر اين كار تعلّق گرفته ، و حكم شاه را كه در اين مورد شرف صدور يافته بود به آنان نشان داد . اما اهالى اصفهانك بدان اعتنا نكردند ، و چون خشونت و بدگويى و توهين آنان به مأمور از حدّ تحمل وى درگذشت وى دست به شمشير برد مگر تمكين كنند . اما آنان به دو حمله بردند و ضربت بسيار زدند و ز آن پس به بهانه اين كه فرمان پادشاه ساختگى است آن را دريدند . سردار كل از عصيان مردم اصفهانك سخت خشمگين گشت ، جريان را به عرض شاه رساند و حكم به تنبيه كردن آنان رفت . على قلى خان دويست تن از مأموران خود را به اصفهانك فرستاد . آنان كدخدا و بزرگان آن جا را به ضرب چوب خستند و صد هزار اكو جريمه كردند ، و سردار پس از اين كه آنان با عجز تمام از كار ناشايست خود پوزشگرى و اظهار اطاعت و فرمانبردارى كردند و تحفه‌هاى لايق به وى تقديم داشتند دو سوّم جريمه آنان را بخشيد و بقيه را كه معادل ده هزار ليور بود به نقد گرفت . على قلى خان مقارن اين احوال بهانه‌اى به دست آورد و از ارامنه به سختى انتقام گرفت ، و براى اين كار به همان آسانى كه اجازهء تنبيه كردن اهالى اصفهانك را از شاه گرفته بود فرمان مجازات ارامنه را به دست آورد . ارامنه عيسويان متولد در اصفهان مىباشند آنان را از آن بدين نام مىخوانند كه نياگانشان را شاه عباس بزرگ به پايتخت خود كوچانده بود . مسكن بيشتر آنان اكنون در محلى خارج از شهر است